درسنامه آموزشی فصل هفتم ریاضی کلاس هفتم
درس 3: ساده کردن عبارتهای تواندار
فعالیت (صفحهٔ 90 کتاب درسی)
1- زهره میخواست مسئلههایی را که معلم برای تمرین تعیین کرده بود، حل کند. معلم ریاضی خواسته بود که دانش آموزان مساحت مستطیل به طول ${{2}^{4}}$ و عرض ${{2}^{3}}$ را به دست آورند. زهره به صورت زیر عمل کرد و عبارتها را به صورت ضرب نوشت.

سیما با مشاهدهٔ عبارت زهره به او گفت: هفت تا 2 ضرب شده است. پس عبارت تو با ${{2}^{7}}$ برابر است. نتیجه گیری سیما را با یک تساوی نشان دهید.
${{2}^{4}}\times {{2}^{3}}={{2}^{7}}$
2- مانند نمونه عمل کنید.

$4\times 4\times 4\times 4\times 4={{4}^{5}}$${{4}^{2}}\times {{4}^{3}}=$
$7\times 7\times 7\times 7\times 7\times 7={{7}^{6}}$${{7}^{3}}\times {{7}^{3}}=$
$x\times x\times x\times x\times x={{x}^{5}}$${{x}^{2}}\times {{x}^{3}}=$
$a\times a\times a\times a\times a\times a\times a={{a}^{7}}$${{a}^{3}}\times {{a}^{4}}=$
با توجه به تساویهای بالا یک رابطه برای ساده کردن ضرب عبارتهای تواندار با پایههای مساوی بنویسید.
در ضرب اعداد تواندار با پایههای مساوی: یکی از پایهها را نوشته و توانها را با هم جمع میکنیم.
3- با توجه به رابطهٔ بالا، مانند نمونه عبارت تواندار را به صورت ضرب 2 یا چند عبارت تواندار بنویسید.
${{2}^{7}}={{2}^{5}}\times {{2}^{2}}$
${{2}^{4}}\times {{2}^{3}}$${{2}^{7}}=$
${{2}^{3}}\times {{2}^{1}}\times {{2}^{3}}$${{2}^{7}}=$
${{5}^{7}}\times {{5}^{2}}$${{5}^{9}}=$
${{5}^{3}}\times {{5}^{6}}$${{5}^{9}}=$
${{5}^{2}}\times {{5}^{4}}\times {{5}^{3}}$${{5}^{9}}=$
کار در کلاس (صفحهٔ 90 کتاب درسی)
1- حاصل عبارتهای زیر را به صورت یک عدد تواندار بنویسید.
${{5}^{7}}$${{5}^{3}}\times {{5}^{4}}=$
${{(-2)}^{6}}$${{(-2)}^{4}}\times {{(-2)}^{2}}=$
${{(-4)}^{6}}$${{(-4)}^{1}}\times {{(-4)}^{5}}=$
${{7}^{4}}$${{7}^{3}}\times {{7}^{1}}=$
${{(0/5)}^{7}}$${{(\frac{1}{2})}^{5}}\times {{0/5}^{2}}=$
${{(1/5)}^{8}}$${{1/5}^{4}}\times {{(\frac{3}{2})}^{4}}=$
نکنه: اعدادی که توان ندارند توانشان 1 است.
نکته: پایهها با هم برابرند. $\frac{1}{2}=0/5$
نکته: پایه ها با هم برابرند. $\frac{3}{2}=1/5$
2- با باز کردن عبارت تواندار، جواب را سادهتر کنید و محاسبات را مانند نمونه پاسخ دهید.
${{3}^{4}}={{3}^{2}}\times {{3}^{2}}=9\times 9={{9}^{2}}$
${{2}^{3}}\times {{2}^{3}}=8\times 8={{8}^{2}}$${{2}^{6}}=$
${{4}^{2}}\times {{4}^{2}}=16\times 16={{16}^{2}}$${{4}^{4}}=$
${{5}^{2}}\times {{5}^{2}}=25\times 25={{25}^{2}}$${{5}^{4}}=$
3- اگر ${{2}^{10}}=1024$ باشد حاصل ${{2}^{12}}$ را به دست آورید.
${{2}^{12}}={{2}^{10}}\times {{2}^{2}}$
$1024\times 4=4096$
فعالیت (صفحهٔ 91 کتاب درسی)
1- مانند نمونه عبارتها را باز کنید و دوباره به صورت عدد تواندار بنویسید.
${{10}^{3}}$${{2}^{3}}\times {{5}^{3}}=2\times 2\times 2\times 5\times 5\times 5=10\times 10\times 10=$
$3\times 3\times 4\times 4=12\times 12={{12}^{2}}$${{3}^{2}}\times {{4}^{2}}=$
$a\times a\times b\times b=ab\times ab={{(ab)}^{2}}$${{a}^{2}}\times {{b}^{2}}=$
$\frac{2}{7}\times \frac{2}{7}\times \frac{2}{7}\times 5\times 5\times 5=(\frac{10}{7})\times (\frac{10}{7})\times (\frac{10}{7})={{(\frac{10}{7})}^{3}}$${{(\frac{2}{7})}^{3}}\times {{5}^{3}}=$
$x\times x\times x\times x\times y\times y\times y\times y=xy\times xy\times xy\times xy={{(xy)}^{4}}$${{x}^{4}}\times {{y}^{4}}=$
با مقایسهٔ تساویها یک قانون کلامی برای ساده کردن ضرب عبارتهای تواندار با توانهای مساوی به دست آورید.
در ضرب اعداد تواندار با توانهای مساوی: یکی از توانها را نوشته و پایهها را با هم ضرب میکنیم.
2- با قانونی که به دست آوردید، عبارتهای زیر را ساده کنید.
${{6}^{4}}$${{2}^{4}}\times {{3}^{4}}=$
${{(\frac{6}{12})}^{6}}={{(\frac{1}{2})}^{6}}$${{(\frac{2}{3})}^{6}}\times {{(\frac{3}{4})}^{6}}=$
${{(\frac{3}{2})}^{5}}$${{(\frac{1}{2})}^{5}}\times {{3}^{5}}=$
${{(+2)}^{7}}$${{(-2)}^{7}}\times {{(-1)}^{7}}=$
${{(-6)}^{5}}$${{(-2)}^{5}}\times {{3}^{5}}=$
${{(xy)}^{2}}$${{x}^{2}}\times {{y}^{2}}=$
3- به تساویهای روبه رو توجه کنید.
${{(ab)}^{3}}={{a}^{3}}\times {{b}^{3}}$
${{6}^{5}}={{(2\times 3)}^{5}}={{2}^{5}}\times {{3}^{5}}$
مانند نمونههای بالا عددهای تواندار زیر را باز کنید.
${{3}^{7}}\times {{5}^{7}}$${{15}^{7}}=$
${{2}^{4}}\times {{5}^{4}}$${{10}^{4}}=$
${{3}^{8}}\times {{4}^{8}}$${{12}^{8}}=$
${{x}^{10}}\times {{y}^{10}}$${{(xy)}^{10}}=$
${{x}^{4}}\times {{y}^{4}}\times {{z}^{4}}$${{(xyz)}^{4}}=$
${{3}^{5}}\times {{10}^{5}}$${{30}^{5}}=$
کار در کلاس (صفحهٔ 91 کتاب درسی)
1- مانند نمونه عبارتهای تواندار را تا جایی که ممکن است ساده کنید.

${{7}^{5}}\times {{9}^{5}}={{63}^{5}}$${{7}^{2}}\times {{7}^{3}}\times {{9}^{5}}=$
${{12}^{3}}\times {{12}^{7}}={{12}^{10}}$${{2}^{3}}\times {{6}^{3}}\times {{3}^{7}}\times {{4}^{7}}=$
${{2}^{7}}\times {{3}^{7}}\times {{5}^{7}}={{30}^{7}}$$({{2}^{5}}\times {{3}^{2}}\times {{5}^{1}})\times ({{2}^{2}}\times {{3}^{5}}\times {{5}^{6}})=$
2- عبارت تواندار مقابل را تا جایی که ممکن است، ساده کنید.
${{2}^{a+b}}$${{2}^{a}}\times {{2}^{b}}=$
به جای a و b عددهای 3 و 5 و یک بار 4 و 7 قرار دهید و تساویها را به صورت عددی بنویسید.
${{2}^{3}}\times {{2}^{5}}={{2}^{8}}$
${{2}^{4}}\times {{2}^{7}}={{2}^{11}}$
تمرین (صفحهٔ 92 کتاب درسی)
1- در تساویهای زیر به جای a و b و c عددهای مختلفی قرار دهید و تساویهای عددی بسازید.
${{a}^{b}}\times {{a}^{c}}={{a}^{b+c}}$
$a=2$
$b=3$
$c=4$
${{2}^{3}}\times {{2}^{4}}={{2}^{7}}$
${{a}^{c}}\times {{b}^{c}}={{(a\times b)}^{c}}$
$a=5$
$b=2$
$c=3$
${{5}^{3}}\times {{2}^{3}}={{10}^{3}}$
2- با استفاده از تجزیه به عددهای اول، هر عدد را به صورت تواندار بنویسید.




3- مسئلههایی طرح کنید که پاسخ آنها: الف ${{2}^{3}}$ ب) $2\times 3$ ج) ${{5}^{2}}$ باشد.
حجم مکعبی با ضلع 2 سانتیمتر را به دست آورید؟
مساحت مستطیلی به طول 3 و عرض 2 را به دست آورید؟
مساحت مربعی به ضلع 5 را به دست آورید؟
4- عددهای تواندار را از کوچک به بزرگ مرتب کنید.
${{9}^{2}}$ و ${{8}^{1}}$ و ${{6}^{0}}$ و ${{4}^{10}}$ و ${{3}^{5}}$
$3\times 3\times 3\times 3\times 3=243$
$4\times 4\times 4\times 4\times 4\times 4\times 4\times 4\times 4\times 4=1048576$
$9\times 9=81$
${{6}^{0}},{{8}^{1}},{{9}^{2}},{{3}^{5}},{{4}^{10}}$
5- کدام یک درست و کدام یک نادرست است؟ توضیح دهید.
نادرست ${{4}^{3}}\times {{4}^{4}}={{4}^{12}}$
درست ${{4}^{3}}\times {{4}^{4}}={{4}^{7}}$
نادرست ${{3}^{2}}\times {{2}^{3}}={{6}^{5}}$
درست ${{3}^{2}}\times {{2}^{2}}={{6}^{2}}$
نادرست ${{4}^{3}}+{{2}^{3}}={{6}^{3}}$
درست ${{4}^{1}}+{{3}^{1}}={{7}^{1}}$
درست $(-{{2}^{3}})\times {{7}^{3}}={{(-14)}^{3}}$
درست ${{(\frac{2}{3})}^{0}}\times {{(\frac{2}{3})}^{7}}={{(\frac{2}{3})}^{7}}$
6- کدام یک از عبارتهای زیر ${{(\frac{2}{3})}^{3}}$ را نشان میدهد؟
درست $\frac{2}{3}\times \frac{2}{3}\times \frac{2}{3}$
$\frac{2+2+2}{3}$
$\frac{3\times 2}{3}$
$\frac{2}{3}\times 3$
$\frac{2}{3}+\frac{2}{3}+\frac{2}{3}$
$\frac{2}{3}+3$
7- به جدول زیر توجه کنید و با توجه به آن سؤالها را جواب دهید.
| ${{4}^{12}}$ | ${{4}^{11}}$ | ${{4}^{10}}$ | ${{4}^{9}}$ | ${{4}^{8}}$ | ${{4}^{7}}$ | ${{4}^{6}}$ | ${{4}^{5}}$ | ${{4}^{4}}$ | ${{4}^{3}}$ | ${{4}^{2}}$ | ${{4}^{1}}$ | ${{4}^{0}}$ | |
| 65536 | 16384 | 4096 | 1024 | 256 | 64 | 16 | 4 | 1 | |||||
| 8 | 7 | 7 | 6 | 5 | 5 | 4 | 4 | 3 | 2 | 2 | 1 | 1 | تعداد رقم |
حاصل عبارت $4096\times 65536$ را به صورت تواندار بنویسید.
${{4}^{6}}\times {{4}^{8}}={{4}^{14}}$
تعداد رقمهای ${{4}^{10}}$ را پیش بینی کنید. 7 رقمی
فکر میکنید ${{4}^{20}}$ چند رقمی میشود؟ چرا؟
13 12 11 11 10 10 9 8 8 7 7 6 5 5 4 4 3 2 2 1 1
13 رقمی با توجه به الگوی تعداد ارقام که در بالا ملاحضه میشود میتوان تعداد رقمهای آن را حدس زد.
8- جاهای خالی را کامل کنید. چه الگویی مشاهده میکنید؟ یک تساوی دیگر بنویسید.
${{3}^{2}}-{{1}^{2}}={{(2)}^{3}}$
${{6}^{2}}-{{3}^{2}}={{(3)}^{3}}$
${{10}^{2}}-{{6}^{2}}={{(4)}^{3}}$
${{21}^{2}}-{{15}^{2}}={{(6)}^{3}}$
${{15}^{2}}-{{10}^{2}}={{5}^{3}}$
آیا این الگو برای ${{3}^{3}}-{{1}^{3}}={{2}^{4}}$ درست است؟ خیر
9- در جای خالی یکی از عملهای + یا - یا × یا ÷ را قراردهید تا تساوی برقرار باشد.
$8=4$$\div $${{2}^{5}}$
${{7}^{2}}=58$$+$${{3}^{2}}$
${{8}^{1}}={{3}^{2}}$$+$${{(-7)}^{0}}$
${{2}^{2}}$$\times $$16={{2}^{0}}$$\div $${{2}^{6}}$